Het eerste doel van het project Oorlogsdagboeken is om geschreven persoonlijke getuigenissen uit de Tweede Oorlog van teloorgang en vergetelheid te redden. Maar we willen nog een stapje verder gaan en de inhoud van deze dagboeken ook zo toegankelijk en doorzoekbaar mogelijk maken voor een breed publiek.
Dankzij het digitaliseren van kunst, erfgoed en archief zijn steeds meer interessante artefacten online vind- en raadpleegbaar (denk aan projecten als Mmmonk, Gent Gemapt, oorlogsbronnen.nl). Die gegevens worden niet alleen vrij toegankelijk (open data), maar ook met elkaar verbonden zodat ze samen meer betekenis krijgen (linked open data). We kunnen in teksten belangrijke elementen zoals namen van personen, plaatsen en gebeurtenissen koppelen aan dezelfde entiteiten in andere bronnen (dit wordt ook wel named entity linking of NEL genoemd). Zo ontstaat een netwerk van informatie waarbij gegevens over bijvoorbeeld één persoon uit verschillende archieven samenkomen, wat de historische kennis verrijkt en meer gelaagd maakt. Inspirerende projecten uit het buitenland helpen ons om deze nieuwe technologische mogelijkheden verder te verkennen.
Eén daarvan is het Nederlandse project The Amsterdam Diaries Time Machine. Dagboeken bevatten een schat aan informatie over het dagelijkse leven, de stad en de sociale netwerken van gewone mensen. Door die informatie digitaal te structureren en te verbinden met bestaande erfgoeddatabanken ontstaan nieuwe mogelijkheden om egodocumenten te onderzoeken én te presenteren aan het publiek.
In het artikel “Mapping Lives: The Amsterdam Diaries Time Machine” tonen collega Janna Aerts en haar voormalige collega’s Leon van Wissen, Boudewijn Koopmans en Ingeborg Verheul hoe dagboeken van Amsterdamse vrouwen tijdens de Tweede Wereldoorlog digitaal verrijkt werden via linked open data. Het artikel laat zien hoe zulke technieken meer doen dan enkel “metadata toevoegen”. Zo konden de onderzoekers interactieve kaarten ontwikkelen waarop zichtbaar wordt hoe dagboekschrijvers zich door de stad bewogen, welke plekken vaak terugkeren in hun notities en hoe verschillende persoonlijke verhalen elkaar kruisen in dezelfde stedelijke ruimte.
Net dat vormt ook een belangrijke inspiratiebron voor het Oorlogsdagboekenproject. In onze gedigitaliseerde dagboeken zullen we verwijzingen naar personen, locaties en datums via named entity linking koppelen aan bestaande kennisbanken en erfgoeddata. Ook binnen het project Oorlogsdagboeken willen we op termijn publieksgerichte visualisaties zoals interactieve kaarten ontwikkelen. Zulke toepassingen maken historische bronnen niet alleen toegankelijker, maar bieden ook nieuwe manieren om oorlogservaringen te onderzoeken en te begrijpen.